De 10 pijlers van Handicum
Vormingscentrum Handicum
“Durf doorgaan”
Vzw Handicum is een vormingsorganisatie voor volwassenen. Handicum organiseert projecten, vormingen en opleidingen met en voor mensen met een beperking en de mensen in hun netwerk die wij profs* noemen.
Ons aanbod voor mensen met een beperking en voor profs* is vaak gelinkt: op die manier kunnen beide doelgroepen groeien in dezelfde thema’s, maar op eigen tempo en met eigen accenten en verdieping. Dit duiden wij aan met het symbool L² (lees “L kwadraat” wat staat voor ‘straf gelinkt’).
Het burgerschapsmodel, de empowermentgedachte, emancipatorisch handelen, diversiteit en inclusie, inspireren ons tot de thema’s voor cursussen en projecten, en de uitwerking ervan.
De Handicum-slogan ‘Durf doorgaan’ heeft twee betekenissen. Enerzijds gaan we zelf voluit voor onze inhouden, de creatieve insteek en de eigenzinnige Handicum-dynamiek. Anderzijds dagen we onze cursisten uit om hun grenzen te verleggen, en met hun talenten creatief aan de slag te gaan.
De meeste mensen met een beperking die zich inschrijven in Handicum hebben een licht of matig verstandelijke beperking. We bereiken ook veel mensen met fysieke beperkingen, meervoudige beperkingen, autisme, met NAH, of ook mensen met psychische of sociale problemen.
Profs*: Wij plaatsen altijd een sterretje bij ‘profs*’ omdat we daar alle mensen onder verstaan die zich bewust en met grote betrokkenheid engageren in de ondersteuning van personen met een beperking. Dus we bedoelen hier ook de ouders, buren, familie, vrijwilligers … die deel uitmaken van het natuurlijk netwerk van mensen met een beperking.
De 10 pijlers van Handicum
We maken onze visie en onze werking helder via tien pijlers. Elke pijler verklaren we hieronder nader. Binnen elke pijler hebben we aandacht voor mensen met een beperking, èn aandacht voor de profs*.
Ook hier speelt de verbinding tussen beide doelgroepen een belangrijke rol. Vanuit ervaringen en ontmoetingen met mensen met beperkingen is ons aanbod voor profs* gegroeid. Onze vormingen voor profs* zijn vaak doordrongen van deze ervaringen en ontmoetingen. Wat werkt voor mensen die moeilijk bereikbaar zijn via taal en abstracte begrippen, werkt ook vaak voor andere mensen. We nodigen dus ook onze profs* uit om ‘de talige communicatie’ te durven aanvullen met creatieve methodieken.
De tien pijlers zijn:
- Creatief
- Transparant
- Voor iedereen
- Ontmoeting
- In beweging
- Proces en product
- Boeiende context
- Samenwerking
- On the road
- Genieten
Eerste pijler: Creatief
Verwacht bij ons geen ‘hapklare’ pakketjes. We vinden het belangrijk dat cursisten met en zonder beperking de verantwoordelijkheid voor eigen leren opnemen. Wij geven aan cursisten input door theorieën aan te reiken, via creatieve methodieken dingen te laten uitproberen en hen aan te sporen om te leren van elkaar. Elke cursist gaat hiermee aan de slag en haalt eruit wat voor hem belangrijk en bruikbaar is. De cursusbegeleider fungeert als coach bij het leerproces van de individuele cursist, en draagt er zorg voor dat iedere cursist de kans krijgt op verdieping.
Op onze cursussen willen we mensen inspireren en uitdagen om nieuwe dingen uit te proberen. We gebruiken creatieve methodieken die aansporen om zaken vanuit een andere hoek te bekijken en problemen op een alternatieve manier aan te pakken.
Tweede pijler: Transparant
Is deze vorming iets voor mij ? Aan deze vraag van mensen met een beperking en hun begeleiders, komen we vanaf nu tegemoet via ons eenvoudig systeempje met kernwoorden. Elke cursus voor mensen met een beperking krijgt een combinatie van drie kernwoorden toegewezen.
Naast de verhelderende meerwaarde van deze kernwoorden, zijn ze ook een belangrijk middel in de opbouw van ons aanbod ‘in balans’. Voor elk wat wils, is hier ons motto. Zowel oud als jong, zowel mensen met groot engagement en goesting als voorzichtige verkenners, kunnen zo hun weg in ons aanbod vinden.
Derde pijler: Voor iedereen
Handicum biedt vorming aan mensen met beperking en aan hun familie en vrienden, aan hun ondersteuners/betrokkenen, en dit uit uiteenlopende sectoren: welzijn, gehandicaptenzorg, cultuur, onderwijs, justitie, gezondheidszorg, verslavingszorg, bijzondere jeugdzorg, …
Ons huis in de Koning Boudewijnstraat 51, waarin zowel Handicum en Platform-K hun stek hebben, is een huis van ontmoeting, voor de wijk, voor de cursisten, voor studenten, voor kunstenaars…
Handicum organiseert zowel vormingen die je kan benoemen als ‘kort en vrijblijvend’ als vormingen die eerder ‘lang en diepgaand’ kunnen genoemd worden.
Mensen kunnen dus eerst kort en vrijblijvend hun talenten en interesses verkennen. Na een kennismakingcursus reiken we hen mogelijke sporen aan: we ontwikkelen in een bepaald thema zelf langlopende vormingen of opleidingen waarin meer kans zit tot verdieping en transfer ; we brengen hen in contact met organisaties die dit aanbieden ; we verwijzen door ; we reiken hen literatuur en andere media aan,…
Handicum heeft jarenlange ervaring in communicatie met mensen die niet vlot spreken, die verbale communicatie moeilijk begrijpen. Onze educatief medewerkers gaan op zoek naar nonverbale technieken, naar een taal die meerdere zintuiglijke kanalen aanspreekt, zodat de kans groter wordt dat mensen elkaar verstaan.
We engageren ons om onze cursussen toegankelijk te maken voor mensen met een grotere ondersteuningsnood en voor mensen met psychische of gedragsmatige problemen. Dit vraagt kleine groepjes, aandacht voor de groep en de draagkracht van de mensen in de groep, individuele ondersteuning onvoldoende kansen tot overleg met ondersteuners.
We hebben in ons aanbod aandacht voor de specifieke levensfasen: we creëren cursussen voor min-dertigers en 50-plussers. We nemen dus extra initiatief om jongeren te bereiken, samen te werken met senioren…
Vierde pijler: Ontmoeting
Alle kansen die we zien liggen om tijdens onze vormingen boeiende ontmoetingen te realiseren, grijpen we aan.
Dat wil zeggen dat we steeds op zoek gaan naar
- contact met het netwerk van mensen met een beperking via de cursusmap, via de slotnamiddag of een terugkomdag
- vrijwilligers met en zonder beperking
- freelancers
- interessante en liefst ook openbare locaties (ifv de cursus, een bezoek of de maaltijd)
In het huis van Handicum en Platform-K in Gent is ‘diversiteit’ gewaarborgd. Studenten, kunstenaars, freelancers, vrijwilligers, cursisten met of zonder beperking, lopen vaak bij ons langs.
Vijfde pijler: in beweging
Door het – on the road – bevorderen van emancipatie van mensen met een beperking en het streven naar meer inclusie willen wij vernieuwing helpen realiseren in de zorg. We willen kritisch kijken naar vaste waarden en nieuwe trends in onze en in andere sectoren, waarbij we onszelf en de zorg voor mensen met een beperking telkens opnieuw in vraag durven stellen.
Zesde pijler: Proces en product
Bepaalde thema’s komen in ons aanbod herhaaldelijk voor. Denk maar aan ‘senioren’, ‘verslaving en verstandelijke beperking’, ‘afscheid’, ‘opkomen voor jezelf’, ‘werk aan sociaal netwerk’, ‘dementie’, ‘mijn talent’. Voor deze thema’s hebben we dus veel methodieken en cursusmateriaal ontwikkeld en herontwikkeld. We vinden het belangrijk om in de toekomst meer aandacht te besteden aan onze producten. Uit respect voor onze ontwikkelde producten (dvd’s, pakketten, beeldboek, handleiding…) werken we samen met partnerorganisaties, vormgevers en uitgeverijen.
Zevende pijler: Boeiende context
Elke cursus – voor mensen met een beperking èn voor profs* – vertrekt vanuit een kader. Eens dit gezet is, willen wij tijd en ruimte creëren voor ervaringsgericht leren. Dit kan in onze eigen ruimtes, of in – door ons uitgezochte – externe en passende locaties.
We creëren verbinding en ontmoeting in ons eigen huis. Deze ontmoetingen gebeuren zeer ‘on the road’: samen pauzeren, elkaar ontmoeten in de binnentuin, en als het zinvol is of ‘als het past’: samenwerken.
Soms nodigen we – naargelang het thema – deskundigen, freelancers of vrijwilligers uit om een activiteit meer pit en inhoud te geven.
We proberen deuren open te krijgen van culturele centra, vormingscentra,… voor mensen met een beperking. Ook hier geldt de regel: voorzichtig, naturel, goed begeleid en met voldoende ‘introductie’. Zodat mensen met en mensen zonder beperking zich op hun gemak voelen en de ontmoeting een ‘succes’ kan worden.
Tijdens vormingen eten we samen, in ons huis of op restaurant. We proberen contact te maken met de omgeving, gebruik te maken van openbaar vervoer. Ook onze ligging aan het Sint-Pietersstation biedt verrassende kansen tot zelfstandigheid en ontmoeting.
Achtste pijler: Samenwerking
Onze vormingen voor mensen met een beperking en de vormingen naar hun ondersteuners zijn ‘straf gelinkt’. Dit duiden we aan met ons L²-signaal. We vinden het belangrijk dat beide doelgroepen in dezelfde thema’s kunnen leren, op eigen tempo en met eigen kansen tot verdieping en uitwisseling. We zijn voor onze vormingen telkens op zoek naar partnerorganisaties, expertise van buitenaf… Door samen te werken met reguliere externe organisaties, proberen we ons te vertakken, netwerk te vormen, ingebed te geraken in de samenleving.
Onze profs*-cursisten komen uit zeer diverse sectoren. Dit geeft een bijzondere dynamiek, en laat de cursusbegeleider toe om een probleem over sectoren heen te benaderen.
Negende pijler: On the road
Emancipatie en inclusie zijn grote woorden waar we ‘on the road’ aan werken. Met ‘On the road’ bedoelen we ‘niet geforceerd, maar naturel, zoals het zich voordoet’.
Handicum gaat voor kleine stapjes die realistisch en werkelijk zijn, richting emancipatie. We willen in onze vormingen kansen scheppen voor mensen om zich ‘te tonen’, om samen te werken, om vertrouwen op te doen in eigen kunnen.
Deze kleine stapjes kunnen ook zijn: samen met cursisten op zoek gaan naar manieren om zelfstandig naar de cursusplek te komen, vragen aan begeleiders om niet meer bij de vorming aanwezig te zijn…
Kleine emanciperende stapjes geven een verdiepend karakter aan vorming. Dit kan zowel binnen de eerder vrijblijvende en kortlopende cursussen, als binnen de langlopende trajecten.
Tiende pijler: Genieten
Vormingen moeten aangenaam, plezant en rustig kunnen verlopen. Dat wil dus zeggen dat – aangezien het aanbod van Handicum ook openstaat voor mensen met psychische en gedragsproblemen – het belangrijk is om zorg te dragen voor enkele voorwaarden: rustige sfeer, mooie omgeving, verzorgde maaltijden, voldoende begeleiding, ‘ontsnappingsmogelijkheden’ en voldoende individuele aandacht.
Als je geniet van een activiteit, zal je meer leren, en zal het geleerde beter blijven ‘plakken’ en zal je er dus beter in worden. Datgene wat je goed kan, daar geniet je van. Wat je graag doet, dat doe je zonder moeite…